वक्रोक्तिः संस्कृतकाव्यशास्त्रे

Dr. Lathakumary. P. C

वक्रोक्तिः संस्कृतकाव्यशास्त्रे

Author(s)	Dr. Lathakumary. P. C
Country	India
Abstract	वक्रोक्तिः संस्कृतकाव्यशास्त्रे महत्त्वपूर्णः काव्यसौन्दर्यविषयकः सिद्धान्तः अस्ति। कुन्तकाचार्येण प्रतिपादिता इयं सिद्धान्तः काव्यस्य आत्मानं वक्रतायां निहितं मन्यते। वक्रोक्तिः इति शब्दः 'वक्र' तथा 'उक्ति' इत्यनयोः समासः अस्ति, यत्र वक्रं वक्रतां वैचित्र्यं वा दर्शयति, उक्तिः च कथनं व्यक्तीकरणं वा। अतः वक्रोक्तिः विलक्षणा असामान्या च कथनविधिः भवति। अस्मिन् शोधप्रबन्धे वक्रोक्तिसिद्धान्तस्य ऐतिहासिकविकासः, सैद्धान्तिकाधारः, वर्गीकरणः, अन्यैः अलङ्कारसिद्धान्तैः सह तुलनात्मकविश्लेषणं च प्रस्तूयते। कुन्तकस्य वक्रोक्तिजीवितम् इति ग्रन्थः प्रमुखतया आलोच्यते। वक्रोक्तिः षड्विधा भवति - वर्णवक्रता, पदपूर्वार्धवक्रता, पदपरार्धवक्रता, वाक्यवक्रता, प्रकरणवक्रता, प्रबन्धवक्रता च इति। प्रत्येकस्य वक्रतायाः विशेषाः उदाहरणानि च प्रदत्तानि सन्ति। वक्रोक्तिसिद्धान्तः ध्वनिसिद्धान्तेन अलङ्कारसिद्धान्तेन च कथं भिद्यते इति विचार्यते। निष्कर्षतः वक्रोक्तिसिद्धान्तः काव्यसौन्दर्यस्य मौलिकः पक्षः प्रकाशयति इति प्रतिपाद्यते।
Keywords	: वक्रोक्तिः, कुन्तकः, वक्रोक्तिजीवितम्, संस्कृतकाव्यशास्त्रम्, वक्रता, वैदग्ध्यभङ्गिभणितिः, ध्वनिसिद्धान्तः, रससिद्धान्तः, अलङ्कारशास्त्रम्, काव्यजीवितम्
Field	Arts
Published In	Volume 7, Issue 5, May 2026
Published On	2026-05-24

View / Download PDF File

About IJLRP Fees & Payment Current Issue Publication Archive	Submit Research Paper Track Submission Status Publication Guidelines Publication Ethics	Join as a Reviewer Editors & Reviewers Get Reviewer Membership Certi.	Website/Journal Policies Usage Policy Content Policies Privacy Policy

Contact Us		+91-9687-828-838	editor@ijlrp.com

International Journal of Leading Research Publication

A Widely Indexed Open Access Peer Reviewed Multidisciplinary Monthly Scholarly International Journal

वक्रोक्तिः संस्कृतकाव्यशास्त्रे

Share this